Posted by on 18 March 2013

© vertaling Alexandra Zoi, Art and Language , klik hier voor het artikel in het Nederlands

 

Η εφημερίδα  De Morgen, δημοσιεύει άρθρο του Βρετανού οικονομολόγου καθηγητή Paul
Collier, (καθηγητή οικονομολογίας στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διευθυντή του
Κέντρου Μελετών της Οικονομίας της Αφρικής), με τίτλο «Οι αποδυναμωμένες
οικονομίες της Ευρώπης». Το άρθρο έχει δημοσιευτεί νωρίτερα στην εφημερίδα Social
Europe Journal:
Υπήρχε μια εποχή που ο κόσμος χωριζόταν σε «ανεπτυγμένες» και «αναπτυσσόμενες» χώρες αλλά
αυτός ο διαχωρισμός τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να κλονίζεται. Τώρα υπάρχει ένας νέος
διαχωρισμός ανάμεσα στις αναπτυσσόμενες χώρες καθώς η Κίνα και η Ινδία δεν ανήκουν πια στον
ίδιο χώρο όπως το Τσαντ ή το Αφγανιστάν και δίκαια ονομάζονται «αναδυόμενες αγορές».
Αλλά ένας παρόμοιος διαχωρισμός συμβαίνει και στη ζώνη των «ανεπτυγμένων » χωρών και μάλλον
βρισκόμαστε στην αρχική φάση μιας βαθιάς διαίρεσης ανάμεσα στις χώρες – οι οποίες συνεχίζουν
να αναπτύσσονται και ανταγωνίζονται τις αναδυόμενες οικονομίες – και στις χώρες που οδεύουν
προς την παρακμή.

Αυτές είναι οι αποδυναμωμένες οικονομίες που συμπεριλαμβάνουν τις χώρες της νότιας Ευρώπης:
Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα. Για πέμπτη συνεχή χρονιά σημειώνεται κάμψη στην
οικονομία αυτών των χωρών και τα τελευταία τρία χρόνια η κάμψη αυτή επιταχύνεται. Το να
θεωρούμε αυτή την ύφεση σαν προσωρινή μακρο-οικονομική κρίση γίνεται όλο και πιο αδύνατο
καθώς αποδεικνύεται πως οι επίσημες προγνωστικές σχετικά με την ανάκαμψη ήταν συστηματικά
λανθασμένες.

Η φθορά της νότιας Ευρώπης είναι πολύ ανησυχητική τόσο εξ’ αιτίας των αιτιών όσο και των
συνεπειών τους. Οι αιτίες επειδή είναι φανερό πως δεν υπάρχει η πολιτική δύναμη για να
αντιμετωπιστεί και οι συνέπειες επειδή, παρά τις θεωρίες ότι οι ανισορροπίες αυτές είναι δυνατόν
να επανέρθουν από μόνες τους, οδηγούν τελικά στην παντελή στέρηση.
Η νότια Ευρώπη βρίσκεται σε παρακμή επειδή ακριβώς εντάχθηκε στην ευρωζώνη. Η συμμετοχή
στην ευρωζώνη προκάλεσε μια φούσκα πιστωτικής συναλλαγής και ακίνητης περιουσίας και
παγειώθηκε στις τιμές των αγαθών αλλά δεν άλλαξε την νοοτροπία αυτών που καθορίζουν την αξία
της εργατικής παραγωγής σε μια χώρα. Το αποτέλεσμα ήταν πως στην νότια Ευρώπη αυξήθηκαν τα
χρέη και η ανεργία. Οι οικονομικές αγορές δεν αγαπούν τα υψηλά χρέη και οι ψηφοφόροι δεν
αγαπούν τα υψηλά ποσοστά ανεργίας. Παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές έχουν εκφράσει τις
απόψεις τους είναι οι αγορές που έχουν την δύναμη να τις επιβάλλουν. Το χρέος μετατοπίζεται
εδώ κι εκεί αλλά παραμένει σαν απαίτηση στα χέρια των πιστωτών και αποτελεί έναν λεπτεπίλεπτο
χορό μασκαρεμένων αθετήσεων ενώ στο μεταξύ με την ανεργία δεν ασχολείται κανείς.

Η φρασεολογία των πολιτικών θέλει να εμφανίζει αυτή την ανεργία στην νότια Ευρώπη σαν απειλή
που θα οδηγήσει στον φασισμό αλλά αυτό δεν είναι παρά μελόδραμα. Οι πολίτες έχουν μάθει
αρκετά από την ιστορία και δεν θα επιστρέψουν στον φασισμό. Το πιο πιθανό είναι πως οι
ψηφοφόροι θα ρίξουν τις ευθύνες – και δικαιολογημένα- στα παραδοσιακά κόμματα με
αποτέλεσμα τον διαμελισμό του πολιτικού τοπίου και μια δεκαετία πολιτικής αστάθειας.
Στην ευρωπαϊκή πολιτική τάξη επικρατεί μια σύγχυση που παρεμποδίζει την αποτελεσματική
αντιμετώπιση της ανεργίας. Οι χώρες της νότιας Ευρώπης θεωρούν το ευρώ σαν σύμβολο της
συμμετοχής τους σε μια μοντέρνα κοινωνία ακόμα κι αν αυτό σημαίνει άλλα κακά .Πολλοί πολιτικοί
θεωρούν την συμμετοχή στο ευρώ σπουδαιότερο από την αύξηση της ανεργίας στην χώρα τους. Οι
πολιτικοί στην Βόρεια Ευρώπη πάλι θεωρούν το ευρώ τον φρουρό της ειρήνης. Δεν πιστεύω πως
θα υπάρξει ξανά πόλεμος μεταξύ της Γαλλίας και της Γερμανίας κι αυτό το αυτονόητο γεγονός δεν
έχει καμία σχέση με το ευρώ ή την ΕΕ αλλά με μια βαθιά ριζική αλλαγή στην συνείδηση των
Ευρωπαίων. Το ευρώ ήταν μια συνέπεια της αλλαγής αυτής και όχι η αιτία που έφερε αυτή την
αλλαγή.

Όταν η ανεργία μειωθεί γρήγορα στην νότια Ευρώπη θα πρέπει η περιοχή, όπως και η Μ.Βρετανία,
να εφαρμόσει μια νομισματική αναδιάταξη. Η σημερινή στρατηγική που είναι η βίαιη εφαρμογή
διαρθρωτικών αλλαγών στην αγορά εργασίας αφού πρώτα μια χώρα μπει στην ύφεση, θα
διαρκέσει, αν επιτύχει, μια δεκαετία. Το ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θέλουν μια αναδιάρθρωση του
χρέους αλλά όχι του νομίσματος έχει να κάνει περισσότερο με την ψυχολογία της άρνησης και την
χαρακτηριστική επίδραση που ασκούν οι οικονομικές αγορές και της ανεργία.

Η νεολαία της νότιας Ευρώπης θα ζήσει στην διάρκεια της ενήλικης ζωής της αντιμέτωπη με τον
τεράστιο ανταγωνισμό εργαζομένων από τις αναδυόμενες αγορές και οι νέοι θα πρέπει να κατέχουν
πολύ περισσότερες ικανότητες από τους γονείς τους. Αλλά όπως έχουν αποδείξει με τις μελέτες
τους οικονομολόγοι εργασίας και εργασιακών σχέσεων, η μακρόχρονη ανεργία οδηγεί στην έλλειψη
δεξιοτήτων και στην μείωση της παραγωγικότητας. Αν τα ποσοστά ανεργίας στην περιοχή της νότιας
Ευρώπης παραμείνουν υψηλά για μια δεκαετία τότε η περιοχή θα εξακολουθήσει να υστερεί
οικονομικά όλο και περισσότερο. Ο όρος «αποδυναμωμένες οικονομίες» δεν θα είναι πια απλώς
μια κενή έννοια αλλά μια οδυνηρή πραγματικότητα.